ویژگی های فیل ماهی
فیل ماهی یا بلوگا (یا huso huso)ازخانواده تاس ماهیان و جزء بزرگترین ماهیان استخوانی وهم چنین بزرگترین ماهی دریای خزر است. زیستگاه اصلی این ماهی در حوضهٔ دریای خزر ، دریای سیاه و دریای آدریاتیک است و جمعیتهای وحشی آنها به دلیل صید بی رویه در معرض انقراض هستند.خاویار به دست آمده از این ماهی جزء گرانترین انواع خاویار است.فیل ماهی هر دو یا سه سال یکبار تخم ریزی میکند و بین ۱۴ و ۱۷ سالگی بالغ میشود. طول آن از یک و نیم متر تا بیش از چهار متر است. رکوردی که برای صید این ماهی در ایران ثبت شده است ۱۲۵۰ کیلوگرم بودهاست که از آن ۲۳۰ کیلوگرم خاویار طلایی، که گرانترین نوع خاویار است،بدست آمده است.
این گونه از تاسماهیان درآبهای شیرین، شور و لب شور، دارای بسترهای گلی. نزدیک به بستر زندگی میکند.
از جمله مشخصات ظاهری این ماهی خاویاری می توان به اینکه دارای بدنی باریک است که به سمت دم باریکتر میشود. پوزه کوتاه و مخروطی شکل دارد. ۱۷ تا ۳۶ خار آبششی دارد و دارای سبیلک بلند و فشرده یا گرد است. شعاعهای غیر منشعب باله مخرجی ۲۲–۴۱(بعضی منابع ۲۸ تا ۴۱)و باله پشتی ۴۸–۸۱(بعضی منابع ۶۲ تا ۷۳) میباشد. این ماهی بهطور کلی فاقد خار یا شعاع سخت در بالهها است و بخشهایی از اسکلت بدن،غضروفی است، اشاره کرد.
فیل ماهی های ماده معمولا 20درصد بزرگتر از فیل ماهی های نر هستند.
سن بلوغ در فیل ماهی ماده، ۱۴ تا ۱۶ سالگی (گاه تا ۲۰) و در فیل ماهی نر ۱۹ تا ۲۲ سالگی (بعضی گزارشها ۱۰ تا ۱۶ سالگی) میباشد. طول آنها در این زمان حدود دو متر است.
فصل تخمریزی آنها در بهار و پاییز است. همچنین جهت تولید مثل به آبهایی با دمای ۹ تا ۱۷ درجه مهاجرت میکنند.
در ایران برای اولین بار در جهان، طرح تشخیص جنسیت فیل ماهی سه ساله با استفاده از سونوگرافی و با دقت بالای ۹۵٪ با موفقیت انجام شدهاست. این عمل به ویژه برای کسانی که قصد دارند سالها در محیط پرورشی فیل ماهی را با هدفاستخراج خاویار نگهداری کنند، حائز اهمیت است. چرا که نیازی به هزینههای گزاف نگهداری ماهیان نر تا سن بلوغ ندارند. روش سونوگرافی در تعیین جنسیت فیل ماهی، تنها ۳۰ ثانیه طول میکشد و به نسبت روشهای دیگر رایج، کم خطر تر و کم هزینه تر است.
نسبت فراوانی جنسهای نر و ماده درماهیان خاویاری نه تنها از نظر بیولوژیک بلکه از نظر تولید خاویار نیز بسیارمهم میباشد. خاویار در واقع تخمهای ماهی خاویاری ماده رسیده است که پس از صید و کشتن ماهی از محوطه شکمی خارج و عمل آوری میگردد؛ بنابراین در میزان تولید خاویار علاوه بر نسبت جنسها، درجه رسیدگی جنسی، فواصل بین دو تخمریزی و سن مادهها نیز مؤثر میباشد.
فیل ماهی از ماهیان بسیار گرانبها و به بیانی دیگر، گرانبهاترین ماهی جهان است. خاویار حاصل از آن گرانترین نوع خاویار به نسبت سایر خاویارها میباشد.
به نظر برخی واژه خاویار واژهای فارسی و دگرگونشدهٔ واژهٔ خاگآور (به معنی تخمآور) است.
خاویار ماده غذایی ارزشمندی است که طبخ نداردو باید به صورت سرد مصرف شود.
